Appearance
Ảnh Vệ Tinh Lịch Sử (Esri Wayback Imagery)
Tính năng Ảnh Vệ Tinh Lịch Sử (Esri Wayback Imagery) tích hợp trực tiếp kho tư liệu viễn thám lưu trữ của Esri World Imagery, cho phép người dùng "du hành thời gian" để quan sát lại hiện trạng bề mặt mặt đất qua hàng trăm đợt phát hành ảnh vệ tinh độ nét cao từ năm 2014 đến nay.

1. Giá Trị Pháp Lý & Nghiệp Vụ Trong Quản Lý Đất Đai & GPMB
Trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và quản lý trật tự xây dựng đô thị, việc xác định chính xác thời điểm xuất hiện của một công trình kiến trúc hoặc diện tích san lấp là cơ sở pháp lý mang tính quyết định:
- Xác định thời điểm tạo lập tài sản trên đất: Cung cấp căn cứ pháp lý khách quan để phân định công trình nhà ở, vật kiến trúc được xây dựng trước hay sau thời điểm ban hành Thông báo thu hồi đất hoặc thời điểm phê duyệt quy hoạch.
- Ngăn chặn hành vi xây dựng đón đầu trục lợi bồi thường: Triệt tiêu hoàn toàn các trường hợp cố tình xây dựng nhà tạm, cơi nới ban công, đổ trụ móng hoặc trồng cây mật độ dày đặc sau khi có thông tin dự án nhằm mục đích kê khai đòi tiền bồi thường của Nhà nước.
- Chứng cứ pháp lý khách quan không thể làm sai lệch: Dữ liệu ảnh viễn thám lưu trữ của Esri có hệ tọa độ không gian chuẩn quốc tế, gắn liền với mốc thời gian chụp cố định, là nguồn tư liệu tin cậy phục vụ công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo.
- Khôi phục ranh giới tự nhiên lịch sử: Giúp tìm lại vết tích dòng chảy sông suối cũ, bờ thửa, bờ bao nuôi trồng thủy sản hoặc đường mòn dân sinh đã bị bồi lấp hoặc san gạt biến mất trên thực địa.
2. Quy Trình 5 Bước Sử Dụng Công Cụ Wayback
Để bắt đầu khảo sát biến động hiện trạng khu vực dự án bằng ảnh vệ tinh lịch sử, người dùng thực hiện theo các bước sau:
- Kích hoạt công cụ:
- Nhấp vào biểu tượng chiếc đồng hồ quay ngược (History) trên thanh công cụ dọc bên trái màn hình (hoặc chọn Ảnh vệ tinh lịch sử từ menu Tiện ích mở rộng).
- Khi kích hoạt, nút công cụ sẽ sáng màu nổi bật và bảng điều khiển Ảnh vệ tinh lịch sử sẽ xuất hiện ở góc trên bên trái màn hình làm việc.
- Tải cấu hình dữ liệu viễn thám:
- Ứng dụng tự động kết nối và tải tệp cấu hình
waybackconfig.jsontrực tiếp từ máy chủ đám mây của Esri. - Hệ thống tự động phân tích và sắp xếp toàn bộ các bản phát hành (Releases) theo thứ tự từ mới nhất đến cũ nhất.
- Ứng dụng tự động kết nối và tải tệp cấu hình
- Tua nhanh qua thanh trượt thời gian (Timeline Scrubbing):
- Kéo con trượt ngang giữa hai mốc "Quá khứ" và "Hiện tại" để lướt nhanh qua các giai đoạn phát triển của khu vực.
- Lọc theo năm & Chọn đợt phát hành chi tiết:
- Nhấp vào dải nút chọn năm dạng ngang (
2026, 2025, 2024, ..., 2014) để lọc các đợt phát hành của riêng năm đó. - Dùng nút mũi tên
<(Lùi về quá khứ) hoặc>(Tiến tới hiện tại) trên thẻ tiêu đề để di chuyển từng đợt cập nhật. - Hoặc nhấp chọn trực tiếp từ danh sách cuộn các đợt phát hành trong năm (ví dụ:
Vệ tinh (14/12/2018) - WB_2018_R17).
- Nhấp vào dải nút chọn năm dạng ngang (
- Đóng bảng điều khiển hoặc Tắt lớp ảnh lịch sử:
- Bấm nút "X" ở góc phải tiêu đề: Bảng điều khiển sẽ đóng lại nhưng vẫn giữ nguyên lớp ảnh vệ tinh lịch sử đang chọn trên bản đồ để bạn tiếp tục đo đạc, xem thuộc tính thửa đất hoặc in ấn.
- Bấm nút màu đỏ "Tắt ảnh lịch sử": Hệ thống sẽ dọn dẹp sạch lớp ảnh vệ tinh Wayback và phục hồi bản đồ nền gốc ban đầu.
3. Các Thành Phần Trên Bảng Điều Khiển Wayback
Bảng điều khiển được thiết kế theo phong cách giao diện kính mờ (Glassmorphism) tinh gọn và hiện đại:

- Thẻ Thông Tin Mốc Phát Hành (Release Info Stepper):
- Hiển thị ngày/tháng/năm phát hành ảnh theo định dạng chuẩn Việt Nam
DD/MM/YYYY(ví dụ:05/08/2026,30/12/2014). - Hiển thị mã định danh bản phát hành của Esri (ví dụ:
WB_2026_R07,WB_2018_R17). - Hai nút chuyển bước nhanh (ChevronLeft và ChevronRight) giúp nhảy tới đợt cập nhật liền kề.
- Hiển thị ngày/tháng/năm phát hành ảnh theo định dạng chuẩn Việt Nam
- Thanh Trượt Thời Gian (Time Scrubbing Slider):
- Cho phép người dùng dùng chuột kéo rê con trượt liên tục để thay đổi góc nhìn lịch sử từ quá khứ đến hiện tại.
- Bộ Lọc Theo Năm (Year Horizontal Filter):
- Dải nút cuộn ngang liệt kê đầy đủ tất cả các năm có dữ liệu từ năm 2014 đến năm hiện tại.
- Bấm vào một năm (ví dụ
2018): danh sách bên dưới sẽ lập tức lọc ra toàn bộ các đợt cập nhật trong năm 2018. - Khi đang ở chế độ lọc năm, nút "Hiện tất cả" màu xanh sẽ xuất hiện ở góc trên để bạn dễ dàng hủy lọc.
- Danh Sách Mốc Thời Gian Chi Tiết (Scrollable Release List):
- Danh sách cuộn trực quan hiển thị từng đợt cập nhật cụ thể.
- Mốc phát hành đang hiển thị trên bản đồ sẽ được đánh dấu bằng dải màu xanh chủ đạo (
bg-primary/10 text-primary) giúp dễ dàng nhận biết.
- Nút Tắt Ảnh Lịch Sử (Disable Button):
- Nút đỏ nổi bật ở chân bảng điều khiển giúp đưa bản đồ trở về trạng thái nền mặc định chỉ bằng 1 cú nhấp chuột.
4. Cơ Chế Kỹ Thuật Tối Ưu Hiệu Năng
- Độ phân giải siêu cao (Max Zoom 19): Lớp bản đồ Wayback hỗ trợ cấp độ phóng to đến cấp Zoom 19, cho phép soi rõ từng mái tôn, cây xanh, kết cấu sân vườn và lòng đường giao thông.
- Bộ nhớ đệm thông minh (Cache Size 2048): Hệ thống lưu trữ cục bộ các mảnh tile ảnh vệ tinh trong RAM (
cacheSize: 2048) giúp việc chuyển đổi qua lại giữa các mốc thời gian diễn ra tức thì, không bị tải lại dữ liệu trùng lặp. - Tương thích hoàn hảo với So sánh lớp (Split View):
- Khi mở đồng thời công cụ So sánh lớp (Split View) và Wayback, bảng điều khiển Wayback sẽ tự động dịch chuyển tọa độ sang bên phải (
left: 388px) để tránh bị đè lên bảng điều khiển Split View. - Người dùng có thể kết hợp hoàn hảo: Đặt nửa màn hình bên trái là ảnh vệ tinh năm 2014 và nửa màn hình bên phải là bản đồ ranh quy hoạch hoặc ảnh vệ tinh hiện tại 2026, sau đó kéo thanh trượt so sánh để đối soát trực tiếp sự đổi thay.
- Khi mở đồng thời công cụ So sánh lớp (Split View) và Wayback, bảng điều khiển Wayback sẽ tự động dịch chuyển tọa độ sang bên phải (
5. Các Lưu Ý Kỹ Thuật Quan Trọng
NOTE
Về chu kỳ cập nhật vệ tinh của Esri: Esri World Imagery phát hành các bản cập nhật Wayback định kỳ hàng tuần hoặc hai tuần một lần trên phạm vi toàn cầu. Tuy nhiên, một bản phát hành có thể chỉ cập nhật dữ liệu mới ở một số quốc gia cụ thể. Tại Việt Nam, các vùng đô thị lớn (Hà Nội, TP.HCM, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu, Đà Nẵng) thường có tần suất làm mới ảnh vệ tinh từ 2 đến 4 lần mỗi năm.
TIP
Khuyến nghị khi xuất báo cáo đối soát: Khi phát hiện sai phạm xây dựng hoặc công trình tạo lập trái phép, người dùng nên chọn mốc phát hành ảnh vệ tinh rõ nhất, bật lớp ranh thửa đất quy hoạch bồi thường, sau đó sử dụng công cụ Chụp ảnh bản đồ (Snapshot) hoặc In ấn (Print) để xuất file PDF/ảnh có đóng dấu tọa độ VN-2000 và thời gian vệ tinh làm tài liệu lưu trữ hồ sơ bồi thường.